• Hw / lw > 2.0 koşulunu sağlayan poligon perdelerde, gözönüne alınan herhangi bir kesitte enine donatı hesabında esas alınacak tasarım kesme kuvveti, Ve , Denk.(7.16) ile otomatik hesaplanır.

  • Poligon perdelerin her bir kolunun her noktası için Tasarım Kesme Kuvveti, Ve Şekil 7.12(c) 'de verilen kesme kuvveti diyagramına göre otomatik hesaplanır.

  • Denk.(7.16) 'da yer alan kesme kuvveti dinamik büyütme katsayısı otomatik olarak belirlenir. βv =1.5 , deprem yükünün tamamının betonarme perdelerle taşındığı binalarda βv =1.0 olarak alınır.

  • Hw / lw ≤ 2.0 olan poligon perdelerin bütün kesitlerinde tasarım kesme kuvvetleri, Bölüm 4’e göre hesaplanan kesme kuvvetlerine eşit alınması koşulu otomatik uygulanır.


SİMGELER

D = Dayanım Fazlalığı Katsayısı
fck = Betonun karakteristik silindir basınç dayanımı
fyk = Boyuna donatının karakteristik akma dayanımı
Hw = Temel üstünden veya zemin kat döşemesinden itibaren ölçülen toplam perde yüksekliği
Hcr = Perde kritik yüksekliği
lw = Perdenin veya bağ kirişli perde parçasının plandaki uzunluğu
(Mp)t = Perdenin taban kesitinde fck , fyk ve çeliğin dayanım artışı gözönüne alınarak hesaplanan moment kapasitesi
(Md)t = Perdenin taban kesitinde yük katsayıları ile çarpılmış düşey yükler ve deprem yüklerinin ortak etkisi altında hesaplanan moment
R = Taşıyıcı Sistem Davranış Katsayısı
Vd = Yük katsayıları ile çarpılmış düşey yükler ve deprem yüklerinin ortak etkisi altında hesaplanan kesme kuvveti
Ve = Kolon, kiriş, birleşim bölgesi ve perdede enine donatı hesabında esas alınan kesme kuvveti
βv = Perdede kesme kuvveti dinamik büyütme katsayısı


Poligon Perdelerin Hw / lw > 2 ve Hw / lw <= 2 Koşullarında Tasarım Kesme Kuvvetleri

Poligon (grup) perdeler kabuk sonlu elemanlar ile modellenmektedir. Poligon perde sonlu elemanlarının üç boyutlu rijit cisim hareketi koşulunu sağlayacak şekilde perde kesiti ağırlık merkezinde tanımlanır ve İlgili yükleme kombinasyonunun perde sonlu eleman sonuçlarından elde edilen değerler bu ağırlık merkezinde toplanarak poligon perdenin iç kuvvetleri elde edilir. Poligon perdelerin her bir koluna gelen kesme kuvveti, ağırlık merkezinde hesaplanan kesme kuvveti kullanılarak kayma alanları oranında uygun şekilde dağıtılır ve her bir kola gelen kesme kuvveti poligon perdeler için bulunmuş olur. TBDY Madde 7.6.6.3 ve TBDY Şekil 7.12(c) 'e göre poligon perdelerin kesme kuvvetlerinin hesabı çeşitli artırımlar söz konusudur. Bu artırımlar uygulanırken analiz sonuçlarından elde edilen kesme kuvvetleri, yukarıdaki anlatılan şekli ile perdenin bir bütün olarak bulunan kesme kuvvetinin poligon perdenin kollarına dağıtılarak bulunur. Poligon perdelerin kesme dayanımları hesaplanırken de her bir kolun kesme dayanımı dikkate alınmaktadır.

Poligon (grup) perdelerin her bir kolunun enine donatı hesabında esas alınacak tasarım kesme kuvveti, Ve , hesabı TBDY Madde 7.6.6.3 'de açıklanmıştır. Bu maddeye ek olarak TBDY Şekil 7.12(c) 'de perde tasarım kesme kuvveti grafiği gösterilmiştir. Grup perdeler için hesaplanan tasarım kesme kuvveti TBDY Şekil 7.12(c) 'deki kesme kuvveti diyagramından bulunmaktadır.

TBDY Şekil 7.12(c) ‘de gösterilen grafikteki kesme kuvvetleri aşağıda açıklanmıştır.

“Çözümden bulunan kesme kuvveti diyagramı” düşey yükler ve deprem yüklerinin ortak etkisi altında hesaplanan kesme kuvveti diyagramıdır.

“Arttırılmış kesme kuvveti diyagramı” ile gösterilen diyagram TBDY Madde 7.6.6.3 'de söz edilen artırım sonucunda ortaya çıkan kesme kuvveti diyagramıdır. Bu kesme kuvveti diyagramı bulunurken Denk. (7.16) ile hesaplanan kesme kuvveti ve düşey yükler ile Bölüm 4 ’e göre depremden hesaplanan kesme kuvvetinin 1.2D (boşluksuz perdeler) veya 1.4D ( bağ kirişli perdeler) katı ile büyütülmesi ile elde edilen kesme kuvveti değeri karşılaştırılır ve küçük olan kesme kuvveti dikkate alınır. Bu kontrol tüm yükleme kombinasyonları için yapılır ve en olumsuz koşul dikkate alınır.

“Tasarım kesme kuvveti VEd“ ile gösterilen diyagram Hw/3 bölgesinde “Arttırılmış kesme kuvveti diyagramı” ile aynı diyagramdır. Hw/3 'ün üzerindeki bölgede ise Hw/3 noktasındaki arttırılmış kesme kuvveti ile perdenin en üst noktasında perde tabanının yarısı olarak alınan kesme kuvveti doğrusal bir çizgi ile birleştirilerek oluşturulan kesme kuvveti diyagramıdır. Bu kontrol tüm yükleme kombinasyonları için yapılır ve en olumsuz koşul dikkate alınır.

Bu kesme kuvvetleri poligon perdenin ağırlık merkezinde hesaplanır. Daha sonra bu kesme kuvveti, kesme kayma alanları dikkate alınarak kesme kuvveti yönü ile uyumlu olacak şekilde poligon perdenin kollarına dağıtılır.

TBDY Şekil 7.12(c) 'de Hw , temel üstünden veya zemin kat döşemesinden itibaren ölçülen toplam perde yüksekliğidir. lw , poligon perdenin bir kolunun plandaki uzunluğudur. Poligon perdelerin her bir kolunun uzunluğu (lw) birbirinden farklı olabileceği için Hw/lw değerleri kol bazında hesaplanmaktadır.

TBDY Madde 7.6.6.3 ve TBDY Şekil 7.12(c) dikkate alındığında poligon perdelerin tasarım kesme kuvveti bulunurken üç durum ortaya çıkmaktadır.

  • Hw/lw > 2.0 ve Hw/3 'ün Alt Bölgesinde Olan Poligon Perdeler

TBDY Madde 7.6.6.3 'e göre poligon perde kollarının tasarım kesme kuvvetleri Hw / lw > 2.0 koşulunu sağlayan perdeler için enine donatı hesabında esas alınacak tasarım kesme kuvveti, Ve , TBDY Denklem 7.16 ile hesaplanacaktır.

Bu denklemde (Mp)t poligon perdenin taban kesitinde fck , fyk ve çeliğin dayanım artışı gözönüne alınarak hesaplanan moment kapasitesi anlamına gelmektedir. Bu değer poligon perdenin tamamı için moment eğrilik analizi ile hesaplanmaktadır. Bu değer aynı zamanda grup perde kesitinin güç tükenmesi momentidir. (Md)t , poligon perdenin taban kesitinde yük katsayıları ile çarpılmış düşey yükler ve deprem yüklerinin ortak etkisi altında hesaplanan moment anlamına gelmektedir. Burada poligon perdenin sonlu elemanlarının sonuçları üç boyutlu rijit cisim hareketi koşulunu sağlayacak şekilde perde kesiti ağırlık merkezinde toplanır ve (Md)t değeri elde edilir. Vd değeri, yük katsayıları ile çarpılmış düşey yükler ve deprem yüklerinin ortak etkisi altında hesaplanan ve poligon perdenin her bir koluna gelen kesme kuvveti değeridir. Bu denklemde yer alan kesme kuvveti dinamik büyütme katsayısı βv=1.5 alınmaktadır. Deprem yükünün tamamının betonarme perdelerle taşındığı binalarda βv=1.0 alınmaktadır.

Ancak düşey yüklerle beraber deprem hesabında bulunan kesme kuvvetinin 1.2D (boşluksuz perdeler) ve 1.4D (bağ kirişli perdeler) katı ile büyütülmesi elde edilen kesme kuvveti bir üst sınır oluşturmaktadır. Bu nedenle 1.2D veya 1.4D ile dikkate alınmış olan kesme kuvveti, TBDY Denklem 7.16 ile bulunan kesme kuvveti değerinden küçük ise Tasarım Kesme Kuvveti olarak bu kesme kuvveti kullanılır. Bu kontrol tüm yükleme kombinasyonları için yapılır ve en olumsuz koşul dikkate alınır.

Yukarıdaki açıklamadan da anlaşılacağı gibi poligon perdelerde moment kapasitesi hesaplanırken poligon perdenin tamamı, tasarım kesme kuvveti hesaplanırken poligon perdenin tamamından tek bir koluna gelen kesme dayanımı dikkate alınmaktadır.

  • Hw/lw > 2.0 ve Hw/3 'ün üst bölgesinde olan perdeler

Hw/lw > 2.0 koşulunu sağlayan ve kesme kuvveti diyagramında Hw/3 yüksekliğinin üst bölgesinde bulunan poligon perdelerde, yukarıda anlatılan TBDY Denklem 7.16 kullanılarak yapılan kontrolün yanı sıra, TBDY Şekil 7.11c 'de gösterilen doğrusallaştırılmış tasarım kesme kuvveti değeri kullanılmaktadır. Bu grafikte perdenin üst kesitinde kullanılacak kesme kuvveti değeri, perde tabanında bulunan tasarım kesme kuvvetinin yarısı olarak alınır. Hw/3 yüksekliğindeki perde kesitinde bulunan tasarım kesme kuvveti ile perdenin en üst noktasında bulunan kesme kuvveti değeri doğrusal bir çizgi ile birleştirilir ve diğer kesitlerdeki tasarım kesme kuvvetleri bulunur. Bu kontrol tüm yükleme kombinasyonları için yapılır ve en olumsuz koşul dikkate alınır.

Hw/3 'ün üst bölgesinde bulunan poligon perdelerin tasarım kesme kuvveti Ve değeri yukarıda anlatılan doğrusallaştırılmış grafik ile bulunmaktadır. Poligon perdelerin ağırlık merkezine gelen kesme kuvveti bu yöntem ile bulunduktan sonra poligon perde kollarının Tasarım Kesme Kuvveti, Ve , kayma alanları dikkate alınarak kesme kuvveti yönü ile uyumlu olacak şekilde poligon perde kollarına dağıtılır. Bu kontrol tüm yükleme kombinasyonları için yapılır ve en olumsuz koşul dikkate alınır.

  • Hw/lw ≤ 2.0 olan perdeler

TBDY Madde 7.6.6.3 'e göre Hw/lw ≤ 2.0 olan poligon perdelerin tasarım kesme kuvvetleri, TBDY Bölüm 4 'e göre hesaplanan kesme kuvvetlerine eşit alınmaktadır. Düşey yükler ve Dayanım Fazlalığı Katsayısı D ile artırılmış deprem yüklerinin ortak etkisi altında hesaplanan kesme kuvveti değeri tasarım kesme kuvveti, Ve olarak kullanılmaktadır. Bu kesme kuvvetleri poligon perdelerin ağırlık merkezinde hesaplanır ve kayma alanları dikkate alınarak kesme kuvveti yönü ile uyumlu olacak şekilde poligon perde kollarına dağıtılır. Bu kontrol tüm yükleme kombinasyonları için yapılır ve en olumsuz koşul dikkate alınır.